
Bowling basit anlamda dizilmiş 10 adet kuka'yı (pin) bir topla
devirmeye çalışmak olarak görülse de bugün 90 dan fazla ülkede 100
milyondan fazla oyuncu ile hem keyifle oynanabilen, hem de yarışma
sporu olarak son derece ciddi bir çalışma gerektiren bir strateji
ve koordinasyon sporudur.
İngiliz antropolog, Sir Flinders Petrie'nin 1930'da Mısır'da
yaptığı araştırmalarda bir çocuk mezarında bowling benzeri bir
oyuna ait malzemeler bulması bu oyunun M.Ö. 5200 yıllarına uzanan
(bazı kaynaklarda M.Ö. 3200 olarak geçiyor) bir geçmişi olduğunu,
en az 5000 yıllık bir oyun olduğunu ispatlamıştır. Bu dönemde bu
oyunun mermer yarım daire şeklinde bir alandaki 10 adet taş kukayı
taş toplarla devrilerek oynandığı düşünülüyor.
Eski Polonezyalıların oyandıkları “ula maika” adlı oyun da 60 feet
mesafeden kukaların devrilmesine dayanan bir oyun olarak bowling
oyununun geçmişinde yer almakta. İşin ilginci bu mesafe hala
günümüzde de kullanılıyor.
Tüm bu dönemlerde avcı ve savaşçıların yeteneklerini geliştirmek
için benzer oyunlar oynadıkları ve bu oyunların bowlig'in temelini
şekillendirdikleri biliniyor.
Alman tarihçi William Pehle M.S. 300 lü yıllarda bu oyunun
Almanya'daki izlerine değinmekte. 3. ve 4. yüzyıllarda bu oyun pek
çok kilisede günahlardan arınmanın bir simgesi olarak
kullanılıyordu. Tapınanlar “kegel” adındaki 9 ahşap kukayı
devirerek günahlarından ne kadar kurtulduklarını gösteriyorlardı.
Bu testi başarı ile geçenler tamamen günahlarından da kurtulmuş
sayılıyordu. (Protestanlığın kurucusu Martin Luther tüm kukaları
devirmesiyle anılıyor) Bowlingçiler için kullanılan “kegler”
deyimi bu döneme aittir.
Dinsel bir törenden tekrar bir spor haline dönüşen bowling tipi
oyunların kayıtlarına Avrupa'da 14. yy.da rastlanıyor. Bu yıllarda
oyun o kadar popüler oluyor ki ünlü 100 yıl savaşlarında askerler
ok talimleri yerine kendilerini oyuna kaptırınca King Edward III
(1327-1377) ve King Richard II (1377-1399) bu oyunun oynanmasını
yasaklıyorlar. Daha sonra King Henry VIII oyunu yasallaştırıyor ve
hatta kendisi de oynuyor.
Bu
dönemde pek çok bowlinge benzer oyun Avrupa'dan Amerika'ya
göçmenlerle taşındı. Bunların arasında İtalyanların bocce'si,
Fransızların pentanque'si ve Ingilizlerin lawn bowling denilen,
kukasız oynanan bir bowling türü yer almakta. Modern bowlingin
temelinin ise Hollandalı göçmenlerin 1600'lü yıllarda taşıdıkları
üçgen şeklinde dizilen ahşap kukalarla oynanan “Dutch Pins”
oyunundan geldiğine inanılmakta. Hollandalılar bu yıllarda bu
oyunu New York'ta hala aynı isimle bilinen “Bowling Green”
yöresinde oynuyorlardı.
1841 yılında Connecticut eyaleti 9 kukalı bowling oyununu
yaygınlaşan bahis ve kumar yüzünden yasaklamış, bunu diğer
eyaletler izlemiştir. Dünyada “Ten Pin Bowling” olarak bilinen 10
kukalı bowling'in bu 9 kuka yasağını delmek üzere oluşturulduğu
düşünülmekte.
Tarihi boyunca dış mekanlarda oynanan bowling oyunu 1840 yılında
New York'ta iç mekana inşa edilen ilk kulvarların yapılmasıyla 19.
yy. da artık popüler bir iç mekan oyunu haline geldi.
Tüm dünyada oynanmasına rağmen kuralları belirli olmayan bowling
oyunu ilk organizasyonuna 1875 yılında 9 kuka bowling oynatan 9
kulüp tarafından oluşturulan "National Bowling Organisation" ile
kavuştu. Bu organizasyon ve diğer kulüpler standartları belirlemek
için yıllarca çalıştı ve sonunda 1895 yılında New York'ta kurulan
ABC - American Bowling Congress ile tek bir çatı altında toplandı
ve bugün de geçerli olan pek çok kuralı saptadılar. Bu dönemden
sonra bowling sporunda erkeklerin katılabildiği resmi
karşılaşmalar başladı.
1917 yılında kurulan Women's International Congress ile kadınlar
da kendi karşılaşmalarını düzenlemeye başladılar. Bu organizasyon
daha sonra Woman's National Bowling Association olarak
değiştirildi. 1971 yılında bu organizasyon Women's International
Bowling Congress (WIBC) olarak tekrar değişti.
20
yy.da bu sporda çok ciddi gelişmeler oldu. 1905 yılına kadar
kullanılan sert ahşap topların yanında plastik toplar kullanılmaya
başlandı. 1914 yılında Brunswick “Evertrue” adında “gizli plastik
formülü” ile ürettiği ilk marka plastik topunu üretti (bu
malzemeye Mineralite adını verdi).
Belki hiç bir şey bowlingin tarihinde 1940 yılında American
Machinery & Foundry (AMF) tarafından üretilen otomatik “Pin
Yerleştirme Makinesi”nin (Automatic Pinspotter) bulunması kadar
önemli bir değişiklik yapmadı. 1950'lerin başlarında artık pinleri
yerleştiren “pinboy” denilen çocukların yerini bu makinalar almaya
başladı.
1950'lerde ABC, kurallarında yer alan “sadece beyazlar için”
kuralını değiştirdi.
1958'de PBA - Professional Bowlers Association'un, 1960 yılında
Professional Women's Bowling Association'un kurulması ile erkek ve
kadınlarda profesyonel düzeyde üst düzey spor karşılaşmaları
organize edilmeye başladı. Kadınların organizasyonundaki
başarısızlıklardan dolayı buradan ayrılan bir grup 1974 yılında
Ladies' Professional Bowlers Association adında bir kuruluş
kurdular. Daha sonra bu iki kurum 1978 yılında birleşerek Women's
Professional Bowlers Association (WPBA)u oluşturdular. 1981
yılında bu kuruluş Ladies Professional Bowlers Tour adını aldı.
1982 yılında genç oyuncuların organizasyonu için YABA - Young
American Bowling Alliance kuruluyor.
1993 yılında ABC, kurallarında yer alan “sadece erkeklere mahsus”
kuralını kaldırarak kadınların da bu organizasyonda yer almasına
olanak sağladı.
Günümüzde gelişen teknolojiler, otomatik skorlama makinaları ile
gelişen bowling sporu tüm dünyada 100 milyondan fazla oyuncusu ile
bir Olimpiyat Sporu olma yolunda ilerliyor.
Bowling
Kuralları
Ahşap bölmelere
bowling ayakkabısı dışında ayakkabılarla çıkmak, bu alanda sigara
içmek, yemek yemek ve içki içmek kesinlikle yasaktır. Bu konuda
duyarlı olup tersini gördüğünüzde lane görevlilerini uyarınız.
Topu atarken düşmemek için ayakkabılarınızın altlarının kuru ve
temiz olmasına dikkat etmelisiniz. Dolayısı ile tuvalet, içecek
dökülmesi, vs. gibi durumlarda ayakkabınızın altının ıslanmamasına
özen gösteriniz, gerekiyorsa galoş giyiniz.
Sistemde, mekanizmalarda veya çevrenizde herhangi bir sorun
olduğunda lütfen görevlilere haber veriniz.
ATIŞ KURALLARI:
Bowling nezaket kurallarına göre atış önceliği atış
hazırlığını tamamlamış atış alanına ilk çıkmış oyuncudadır. Eğer
iki oyuncu aynı anda atışa çıktıysa öncelik sağ taraftaki
oyuncudadır. Lütfen atış yapmadan sağ tarafınızdaki oyuncunun atış
yapıp yapmadığını kontrol ediniz.
Atışınızdan önce ve atışınızı tamamladıktan sonra diğer
oyuncuların dikkatini dağıtacak hareketlerden kaçınılması çok
önemlidir.
Lütfen atış alanında birden fazla kişi olmamasına özen gösteriniz.
Kesinlikle atış alanından ve oyuncuların önünden yürümeyiniz.
Diğer oyuncuların sizi beklediğini düşünerek atış sıranız
geldiğinde hazır olmanız ve atıştan önce çok uzun süre
harcamamanız çok önemlidir.
TOP KURALLARI:
Eğer salondaki “house ball” toplarından kullanacaksanız lütfen
kendinize uyan ağırlıkta ve parmak boyunda tek bir top seçerek
oynayınız. (tek top kullanmanız siz ve sizin gibi o topu kullanan
oyuncuların top bulmasını kolaylaştıracaktır) Ayrıca atış yaparken
aynı topun kullanılması daha dengeli ve başarılı bir stil
edinmenizi kolaylaştıracaktır.
Mekanizmaların sağlıklı çalışması için lütfen ilk hakkınızda
attığınız top geri gelmeden, ikinci atışınıza başlamayınız.
Topları alırken iki elinizi kullanarak güvenli bir şekilde topu
kanalından çıkarınız. Parmağınızı topa takarak alma veya tek
taraftan elinizle alma kanaldan gelen diğer toplar yüzünden
istenmeyen kazalara yol açabilir.
Top kanalında kullanmadığınız topları boşaltmanız, hem sizin rahat
oynamanızı, hem de diğer top arayan oyuncuların işini
kolaylaştırarak, rahatsız edilmeden oynamanızı sağlayacaktır.
Başka top kanallarından top alırken lütfen sorarak alınız.
Eğer bowlingi yeni öğreniyorsanız, oyuna başlarken görevlilerden
yardım isteyiniz.
Sağınızda ve solunuzda oyuncu olduğunu unutmayınız.
Eğer solunuzdaki oyuncu topu sizden önce eline almış ise atış
önceliği kendisine aittir. Konsantrasyonun bozulmaması için aynı
anda atışa hazır oyunculardan sağ lane'i kullanan oyuncu atış
önceliğine sahiptir.
Zeminin deforme olmaması ve kalitesinin devamlılığı için lütfen
bowling ayakkabısı giyiniz. Hiçbir zaman zemine yiyecek,içecek ve
sigara ile çıkmayınız.
Atışınızı yapmadan önce atılan topun geri dönmesini beklemeniz
otomatik çalışan cihazların çok daha verimli ve sorunsuz
çalışmasını sağlayacaktır.
Kesinlikle atış pozisyonundaki bir oyuncuyu rahatsız etmeyiniz.
Geri dönen topları alırken elinizin ve parmağınızın sıkışmaması
için topu mutlaka alt resimdeki gibi tutunuz.
Topu mutlaka iki elle alınız ve taşırken atış yapmayan kolunuzda
tutunuz. Böylece hem parmaklarınızın incinmesini hem de
bileklerinizin gereksiz yere zorlanmasını önlemiş olursunuz.
Daima faul çizgisinin gerisinde durunuz.
İyi kaybeden , nazik kazanan olunuz.
Bowling
Terimleri
LANE : Topun
yuvarlandığı ahşap yada sentetik kulvar.
APROACH : Atışa hazırlanılan ve atışın yapıldığı zemin
FOUL ÇİZGİSİ : Lane ve Aproachı birbirinden ayıran siyah
bant
PIN : Akça ağaçtan imal edilmiş ve dayanıklılığını
arttırmak için üzeri plastik v.s ile kaplanmış lobut
STRIKE ( X ) :İlk atışta 10 pinin devrilmesi.
SPARE ( / ) :İkinci atışta,ilk atıştan kalan tüm pinlerin
devrilmesi.
SPLIT : 1.Atış sonunda iki veya daha fazla pinin
birbirinden uzak kalması.
FRAME :Bir set oyun 10 bölümden oluşur ve bunların her
birine frame denir.
GUTTER veya CHANNEL :Lanelerin 2 yanındaki kanallar
BUMPER :Lanelerin iki yanında yükselerek gutterlara topun
düşmesini önleyen sistem.
STRAIGHT :Düz atış.
HOOK :Falso
CURVE :Kavis
REVERSE /BACK-UP :Ters Falso.